ძვირფასო მეწარმე,

უვნებელი სურსათის დამზადებისთვის საჭიროა წინასწარ შევარჩიოთ და დავნერგოთ თვითკონტროლის პროგრამა, რომელიც დაფუძნებულია საფრთხის ანალიზისა და კრიტიკული საკონტროლო წერტილების (HACCP) სისტემაზე. სურსათის უვნებლობის მართვის სისტემის განხორციელება იწყება სანიმუშო მენეჯმენტის პრაქტიკით (ინგლ. GMP –Good Manufacturing Practice). HACCP და GMP პრინციპების დანერგვის წინაპირობაა წინამდებარე სახელმძღვანელოში მოყვანილი მოთხოვნების შესრულება, რის გარეშეც შემდეგომი მოქმედება შეუძლებელია.

 HACCP სისტემა უნდა იყოს მარტივი და ადვილად შესასრულებელი, სხვა შემთხვევაში ის არაეფექტურია და საბოლოო ჯამში მისი გამოყენება შეუძლებელი ხდება. 

მეწარმეს, პატარა საწარმოში, უნდა შეეძლოს აღწეროს შემდეგი:

  • წარმოების პროცესი;
  • წარმოების პროცესის მონიტორინგის მეთოდები;
  • მაკორექტირებელი ქმედებები;
  • ჩანაწერების წარმოების პროცესი.

მოცემულ სახელმძღვანელოში აღწერილია HACCP-ის ძირითადი პრინციპები. (ყველის მაგალითზე). მესამე ნაწილში მოცემულია მაგალითი თუ როგორ უნდა მოხდეს თვითკონტროლის გეგმის შემუშავება. მეოთხე ნაწილში კი წარმოდგენილია მოკლე ფილმი პატარა საწარმოში ყველის დამზადების შესახებ.

 

 

 

შესავალი

 

მეწარმის მთავარი მიზანია აწარმოოს პროდუქცია და  მისი რეალიზაციით მიიღოს სარგებელი. მისი საქმიანობა უნდა ეფუძნებოდეს არსებულ კანონმდებლობას.

სურსათის წარმოებისას ძირითადი ყურადღება ექცევა სურსათის უვნებლობის კანონის დაცვას და ასევე, მეწარმის მიერ, სახელმწიფოს მხრიდან წაყენებული ყველა მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. საერთაშორისო პრინციპებიდან გამომდინარე, სურსათის მწარმოებელი პასუხისმგებელია მის საწარმოში დამზადებული პროდუქტზე, რომელიც უნდა აკმაყოფილებდეს ყველა ნორმას და იყოს უვნებელი ადამიანის ჯანმრთელობისათვის. ამ ყველაფრის უზრუნველყოფისთვის საჭიროა ზემოთხსენებული ნორმების განხორციელება. კერძოდ, ბიზნესოპერატორს დაწესებული უნდა ჰქონდეს თვითკონტროლის  სისტემა, რომელიც ეყრდნობა საფრთხის ანალიზისა და კრიტიკული საკონტროლო წერტილების სისტემას. 

სურსათის უვნებლობის დაცვისას მეწარმისთვის მთავარია რენტაბელობა, ანუ ხარჯების გათვალისწინება.  თვითკონტროლის სისტემა უნდა იყოს სწორად შემუშავებული, დაგეგმილი, დანერგილი და სისტემატურად ტარდებოდეს მისი ანალიზი, დოკუმენტაციის ჩათვლით.

skeem1

HACCP (ინგლისურად: Hazard Analyses and Critical Control Points), ეს არის საფრთხის ანალიზისა და კრიტიკული საკონტროლო  წერტილების სისტემა. ამ შემთხვევაში ჩვენ საქმე გვაქვს პრევენციულ სისტემასთან, რომელიც უზრუნველყოფს სურსათის უვნებლობას. HACCP შეიძლება იყოს გამოყენებული სურსათის წარმოებისას, გადამუშავებისას და ასევე სასურსათო ჯაჭვის ყველა ეტაპზე, პირველადი წარმოებიდან საბოლოო, მზა პროდუქტამდე.

სურსათის წარმოებისას, HACCP  პირველად გამოყენებულ იქნა 1970 წელს. ევროკავშირში, HACCP ძირითადი პრინციპები შესულია სურსათის უვნებლობის საკანონმდებლო რეგულაციებში.

HACCP  პრინციპებზე დაფუძნებული სისტემის განხორციელება უნდა დაიწყოს სანიმუშო წარმოების პრაქტიკით (ინგლ. GMP – Good Manufacturing Practieces). ამისათვის, უნდა დაკმაყოფილდეს სახელმძღავნელოში მოყვანილი წინასწარი პირობები, რომელთა გარეშეც მოქმედება შეუძლებალია. GMP-სა და HACCP პრინციპებს შორის არის პირდაპირი კავშირი. ამ შემთხვევაში თუ არ სრულდება სამინუშო წარმოების პრაქტიკის მოთხოვნები, HACCP პრინციპების გამოყენება პრაქტიკაში რთულდება და შეიძლება წარუმატებელიც იყოს.

თუ საწარმოში არ არის ყველა პირობა იმისათვის, რომ მოხდეს უვნებელი სურსათის წარმოება, მაშინ შესაძლებელი, GMP მოთხოვნა აღმოჩნდეს კრიტიკული საკონტროლო წერტილი, რაც იწვევს მთლიანი HACCP სისტემის გართულებას. რთული თვითკონტროლის სისტემა არის ძალიან არაეფექტური და საბოლოო ჯამში მისი გამოყენება შეუძლებელი ხდება. თუ ბიზნესოპერატორი არ გამოიყენებს სანიმუშო ჰიგიენისა და წარმოების პრაქტიკას, HACCP სისტემა იქნებაუვარგისი.

სურსათის უვნებლობის სტრატეგიის განხორციელებაში არის ორი ძირითადი ფაქტორი:

1) წინასწარი აუცილებელი პროგრამები;
2) საფრთხის ანალიზი, იგივე HACCP.

წარმოებისას მთავარია სურსათის უვნებლობის კანონის დაცვა და ასევე მეწარმის მხრიდან ყველა მოვალეობის დაკმაყოფილება. საერთაშორისო პრინციპებიდან გამომდინარე, ბიზნესოპერატორი ვალდებულია უზრუნველყოს, რომ მის მიერ დამზადებული სურსათი იყოს უვნებელი ადამიანის ჯანმრთელობისათვის და დააკმაყოფილოს ყველა ნორმა.

ამ ყველაფრის უზრუნველყოფისთვის საჭიროა ზემოთხსენებული მოთხოვნების განხორციელება. კერძოდ, სურსათის საწარმოში უნდა იყოს დაწესებული თვითკონტროლის სისტემა, რომელიც ეყრდნობა საფრთხის ანალიზისა და კრიტიკული საკონტროლო წერტილების სისტემას.

skeem2

NB! ნედლეული უნდა იყოს შემოწმებული.
NB! თვითკონტროლის გეგმა პერიოდულად უნდა გადამოწმდეს და შესწორდეს.